[ Bjarni R. Einarsson / diary ]



Re: Re: Re: Re: Málvísindi fyrir amatöra (Ágúst)

2003-12-31 04:08
Nei, alls ekki. Það er um að gera að reyna að breyta villum í málinum ef það er hægt, áður en það verður algjörlega um seinan.

Er það nóg að orðin séu notuð jöfnum höndum? Nei. Ég skal koma með annað dæmi sem ég þekki vel og er (að ég held a.m.k.) ekki jafn rosalega mikið tilfinningarmál fyrir suma að karpa um.

Alþjóðavæðing er orð sem hefur verið mikið notað yfir það sem kallast "globalisation". "Globalisation" hefur reyndar verið tekið inn mörg tungumál, með smá breyttum framburði og rithætti (t.d. globalización í spænsku og Globalisierung í þýsku). Annars eru tvær gerðir í notkun hvað varðar orð yfir það sem um ræðir, sú sem hefur verið minnst á hér að framan og svo útgáfur af því sem í frönsku er kallað mondialisering (e. "worldization"). Globalisation er aftur á móti jafn gilt skylst mér í frönskunni. Globalisation birtist fyrst í orðabók fyrir 40 árum, þannig þetta er mjög nýtt hugtak (global er í sjálfu sér ekki nema aldargamalt orð í notkun í ensku).

Globalisation er ekki alþjóðavæðing. Það er einfaldlega röng þýðing. Til er orð, internationalization, sem er ágætlega skilgreint í fræðunum. Internationalization og globalisation er aftur á móti tvennt ólíkt. Fyrir leikmann virðist þetta e.t.v. vera sama tóbakið en sé málið kannað betur sést fljótlega að þetta er svipað og þjóð og ríki. Oft erfitt að sjá á milli en samt tvennt ólíkt.

Globalisation ætti að þýða sem hnattvæðing. Það tók mig reyndar heilan kúrs sem hét "Alþjóðavæðing", en fjallaði um hnattvæðingu, að sannfærast að þetta yrði að leiðrétta í málinu. "Alþjóða-" um international er e.t.v. umdeilanleg þýðing um frá henni verður ekki snúið ("milliríkja-" gæti t.d. verið betri þýðing á international í sumum tilfellum, sbr. milliríkjasamningar). "Global" og "international" er hinsvegar ekki meiri samheiti en lýðveldi og lýðræði, þannig þessi ruglingur er óþolandi.

Að tala um alþjóðavæðingu þegar átt er við hnattvæðingu (globalisation) og líka þegar átt er við alþjóðavæðingu (internationalization) er ekki svo ólíkt því að tala um trúleysingja þegar átt er við guðleysingja (atheists) og líka þegar átt er við trúleysingja.

Fleiri dæmi um svona má benda á í íslenskunni. Bókin Íslenska þjóðríkið e. Guðmund Hálfdánarson kemur t.d. mikið inn á þjóðir og ríki og hvernig allt tal um þjóðir í íslensku getur verið villandi.
_ _ _ _ _ _

Að lokum. Það rifjaðist upp, í kringum þessa umræðu, atvik sem ég lenti í fyrir nokkru síðan. Þá var ég að ræða við yfirlýstan guðleysingja og varð það á að kalla manninn "trúleysingja". Honum var meinilla við það orð og sagðist líta á sig sem fullkominn guðleysingja en trúleysingi væri hann sannarlega ekki. Þannig það eru ekki allir guðleysingar sem eru fastir í kristnu málvenjunni og samþykkja að trú geti verið fleira en bara (kristin) trúarbrögð :-)
     Smá viðbót (Ágúst)
     Guðleysingjar - trúleysingjar (Matti Á:)


Up ]   [ Permanent URL ]   [ Reply ]

Nýtt í dagbókinni